فراخوانی ...
شهروندی شرکتی؛ نگرشی دیگر به مسوولیت اجتماعی سازمان ها نسخه چاپی RSS
  • دوشنبه 1 اردیبهشت 1393 ساعت 11:41


    نویسنده: ترجمه و تدوین: محمدجعفر نظری

     

    به تازگی اصطلاح شهروندی شرکتی در میان اصحاب کسب وکار و دانشگاهیان برای بحث درباره عملکرد اجتماعی شرکتی رواج یافته است. شهروندی شرکتی یک اصطلاح جامع است که مفاهیم مسوولیت اجتماعی شرکتی و پاسخگویی و عملکرد را دربر می گیرد.

    اگر سازمان ها را «شهروندان» کشوری بدانیم که در آن مستقر هستند، شهروندی شرکتی به این معنا است که این سازمان ها مسوولیت های خاصی دارند که باید آنها را به انجام برسانند تا به عنوان شهروندانی خوب مورد پذیرش جامعه قرار گیرند. به گفته برخی از صاحبنظران، «شهروندی شرکتی یک مفهوم جدید نیست؛ بلکه مفهومی است که زمان آن فرارسیده است». امروزه در محیط کسب وکار جهانی بنگاه های چند ملیتی شهروندانی از جامعه جهانی هستند.

     

    دیدگاه های گسترده

    شهروندی شرکتی از دیدگاه برخی از صاحب نظران یک اصطلاح گسترده است که بر همه مفاهیم مربوط به مسوولیت، پاسخگویی و عملکرد اجتماعی شرکتی دلالت دارد. شهروندی سازمانی به گفته برخی دیگر «خدمت دهنده خوبی به ذی نفعان مختلف است.» فومبران نیز یک مفهوم گسترده برای شهروندی سازمانی تعریف می کند و بیان می دارد که این مفهوم بر یک دیدگاه سه بخشی دلالت دارد که دربرگیرنده موارد ذیل است: 1- بازتابی از اصول و ارزش های اخلاقی مشترک 2- محلی برای یکپارچه کردن افراد با جوامعی که با آن کار می کنند و 3- شکلی از منفعت شخصی روشنفکری که ادعاهای تمامی ذی نفعان را به توازن می کشاند و برای سازمان یک ارزش درازمدت ایجاد می کند. این تعریف گسترده از شهروندی شرکتی شامل تعهد به رفتار اخلاقی در کسب وکار و توازن بین نیازهای ذی نفعان و در عین حال حفاظت از محیط است.

     

    دیدگاه های محدود

    این مفهوم در دیدگاه محدود شامل کارکردهایی است که کسب وکار از طریق آنها به صورت عامدانه با سازمان های غیرانتفاعی، گروه های شهروندان و سایر ذی نفعان در سطح جامعه تعامل می کند. سایر تعاریف شهروندی سازمانی بین این دیدگاه های گسترده و محدود قرار می گیرند و به شهروندی سازمانی در سطح جهانی نیز نگاه می کنند؛ زیرا از سازمان ها انتظار می رود که در هر محیطی که حضور دارند رفتارهای مناسبی داشته باشند.

     

    انگیزه های شهروندی شرکتی

    پرسشی که در این جا مطرح می شود این است که «چه چیزی محرک شرکت ها برای پذیرش شهروندی شرکتی است؟» طبق یک پیمایش عمده، انگیزه های درون سازمانی و فشارهای برون سازمانی وجود دارند که شرکت ها را به سمت شهروندی شرکتی می کشانند.


    انگیزه های درون سازمانی عبارتند از:

    • سنت ها و ارزش ها

    • وجهه و تصویر سازمان

    • استراتژی کسب وکار

    • استخدام/حفظ کارکنان

    فشارهای بیرونی عبارتند از:

    • مشتریان و مصرف کنندگان

    • انتظارات در جامعه

    • قوانین و فشارهای سیاسی

     

    مزایای شهروندی شرکتی

    تقریبا روشن است شهروندی شرکتی خوب چه مزایایی برای ذی نفعان دارد. اما این مزایا برای خود کسب وکار کدامند؟ منافعی که از شهروندی شرکتی برای کسب وکار به دست می آیند در یک تعریف گسترده عبارتند از:

    • بهبود روابط کارکنان (مانند بهبود استخدام کارکنان، حفظ کارکنان، افزایش روحیه وفاداری، انگیزش و بهره برداری از کارکنان)

    • بهبود روابط با مشتریان (مانند افزایش وفاداری مشتریان، باز کردن گره خرید مشتریان، بهبود تصویر سازمان در ذهن مشتریان)

    • بهبود عملکرد کسب وکار (مانند تاثیر مثبت در بازگشت هزینه های عملیاتی، افزایش مزیت رقابتی و ترغیب یکپارچگی میان بخش های وظیفه ای مختلف)

    • بهبود تلاش های بازاریابی شرکت (مثلاایجاد تصویر مثبت از شرکت در ذهن مشتریان، کمک به سازمان در مدیریت وجهه و اعتبار خود، پشتیبانی از قیمت گذاری بالاتر بر مبنای اعتبار سازمان و افزایش فعالیت های مربوط به ارتباط با حکومت)

     

    مراحل شهروندی شرکتی

    سازمان ها همزمان با توسعه افراد در خصوص مسائل مربوط به شهروندی سازمانی نیز سعی می کنند بلوغ خود را افزایش دهند. یکی از نمونه های موفق این تلاش در کالج بوستون به وسیله فیلیپ میرویس و بردلی گوجینز انجام گرفته است. این مرکز بر این باور است که اساس شهروندی سازمانی بستگی به این دارد که سازمان ها ارزش های محوری خود را به چه شیوه ای راهبری کنند که آسیب ها را کمینه و منافع را بیشینه سازد و سازمان را نسبت به ذی نفعان کلیدی پاسخگو نگه دارد و به سازمان کمک کند که دستاوردهای مالی موفقی داشته باشد.


    اصطلاحات و مفاهیم مربوط به شهروندی شرکتی جذابیت ویژه ای دارند. این جذابیت با تلاش های جامعه کسب وکار برای توصیف فعالیت های خود به عنوان فعالیت های اجتماع مسوول افزایش می یابد. بنابراین، می توان انتظار داشت که این مفهوم در سال های آینده رواج بیشتری یابد. وقتی درباره مسوولیت اجتماعی، پاسخگویی اجتماعی و عملکرد اجتماعی سخن می گوییم، فعالیت های مربوط به شهروندی شرکتی نیز در سخنان ما نهفته است.

     

    شهروندی شرکتی جهانی

    مسوولیت اجتماعی و شهروندی شرکتی جهانی موضوعاتی هستند که هر سال رواج بیشتری پیدا می کنند؛ زیرا سرمایه داری جهانی به صورت فزاینده ای بر صحنه بازار برای شرکت های بزرگ و متوسط حاکم می شود. بنابراین، در این فضا انتظارات از این سازمان ها برای رعایت موضوعات مربوط به شهروندی در سطح جهانی نیز چندبرابر می شود.


    دو جنبه از این تاکید جهانی شایان ذکر هستند. نخست، از سازمان های چندملیتی انتظار می رود که شهروندان شرکتی خوبی در جوامع محل فعالیت خود باشند. افزون بر این، انتظار می رود که سازمان ها طرح های شهروندی خود را با بیشترین دقت ممکن با محیط فرهنگی پیرامون خود تطبیق دهند. دوم، دانشگاهیان و اصحاب کسب وکار در سراسر جهان هم اکنون درباره مفاهیم شهروندی شرکتی و مسوولیت اجتماعی در حال پژوهش هستند. در واقع افزایش گرایش در این موضوعات به ویژه در انگلستان، اروپا، استرالیا/ نیوزیلند و حتی در آسیا و آمریکای جنوبی شکل انفجاری یافته است، البته این دو نکته به هم مرتبطند؛ زیرا گرایش دانشگاهیان از گرایش کسب وکار سرچشمه گرفته است و به توضیح جذابیت فزاینده این موضوع کمک می کند.


    دو موضوع را می توان برای شرح تفکری که در پس ایده شهروندی شرکتی جهانی وجود دارد ذکر کرد. نخست تعریف مفهوم شهروند کسب وکار جهانی است که در یکی از کتاب های مربوط به این موضوع به صورت زیر ذکر شده است:


    یک شهروند کسب وکار جهانی یک بنگاه (همراه با مدیران آن) است که به شکلی مسوولانه حقوق خود را پیگیری می کند و وظایف خود را نسبت به افراد، ذی نفعان و جوامع در درون مرزهای فرهنگی و ملی و بیرون از آنها پیاده سازی می کند.


    این دیدگاه نسبت به شهروند کسب وکار جهانی با بحث هایی که از دیدگاه ملی درباره موضوع انجام گرفته همگرا است؛ اما به کاربرد گسترش یافته آن در میان مرزهای ملی و فرهنگی نیز اشاره می کند. با این تعریف کاربردی می توان مشاهده کرد که چگونه مفاهیم شهروندی می توانند به صورت طبیعی گسترش یابند و بنگاه های چند ملیتی را نیز دربر گیرند.


    یکی دیگر از نمودهای گسترش این مفهوم به سطح جهانی، ایجاد تمایز بین چارچوب هایی است که برای فهم مسوولیت اجتماعی شرکتی در آمریکا در مقابل چارچوب هایی که در اروپا (به ویژه انگلستان) برای فهم این موضوع به کار می رود ارائه شده اند. این تمایز شرح می دهد که مسوولیت اجتماعی در سراسر جهان مفاهیم مشترکی دارد؛ اما باید شرایط ملی خاصی را درنظر بگیریم تا بتوانیم این موضوع را به صورت کامل درک کنیم. درک متن (Dirkmatten) و جرمی مون بیان می کنند که مسوولیت اجتماعی در آمریکا «آشکارتر» است؛ اما در اروپا «ضمنی تر» است.


    آنها در تمایزی که ایجاد کرده اند بیان می دارند که «مسوولیت اجتماعی آشکار» معمولامتشکل از سیاست های برنامه ها و استراتژی های داوطلبانه و حاصل از منفعت شخصی است و معنای رایج این اصطلاح در آمریکا را حکایت می کند، اما «مسوولیت اجتماعی ضمنی» تمامی نهادهای رسمی و غیررسمی یک کشور را در بر می گیرد، نهادهایی که سهمی از مسوولیت را برای ملاحظات اجتماعی بر شرکت ها تکلیف می کنند.


    مسوولیت اجتماعی ضمنی مانند آنچه در انگلستان و اروپا دیده می شود هنجارها، ارزش ها و قواعد فرهنگ محلی را دربر می گیرد. به نظر می رسد که مسوولیت اجتماعی در اروپا بیشتر فهم شده است؛ زیرا حضور بیشتری در فرهنگ اروپا نسبت به آمریکا دارد. در اروپا برخی از جنبه های مسوولیت اجتماعی کمابیش به وسیله نهادها (مانند حکومت) بر جامعه اعمال شده اند. درحالی که در آمریکا داوطلبانه و برگرفته از اقدامات خاص و آشکار شرکت ها هستند.


    کوتاه آنکه اگرچه مسوولیت اجتماعی و شهروندی شرکتی از نظر کاربردشان در سراسر جهان و شرکت های مختلف اشتراکات زیادی دارند، تفاوت های نسبی بین آنها وجود دارد. این تفاوت های فرهنگی بسته به مکانی که کسب وکار در آن فعالیت می کند، متفاوت اند. با توجه به اینکه صحنه اقتصادی جهان به طور فزاینده ای در حال تبدیل به یک محیط مشترک است که کسب وکارها بدون مرز در آن فعالیت می کنند، می توان پیش بینی کرد که این دو رویکرد به مسوولیت اجتماعی در آینده همگرایی بیشتری خواهد یافت.

      

    علاقه کسب وکار به شهروندی شرکتی

    اگرچه پژوهش های دانشگاهی چشمگیری در خصوص موضوعات مربوط به عملکرد اجتماعی شرکتی و شهروندی شرکتی در دهه گذشته انجام گرفته است، اما باید تاکید کنیم که دانشگاهیان تنها کسانی نیستند که به این موضوع علاقه مند هستند. سازمان های تجاری برجسته و نشریه های معتبری وجود دارند که در خصوص شهروندی سازمانی و عملکرد اجتماعی دغدغه دارند. ما در اینجا به اختصار چندین مورد از اینها را مورد بحث قرار می دهیم:

     

    جایزه ران برون برای رهبری شرکتی

    دولت فدرال آمریکا جایزه ران برون برای رهبری شرکتی را به عنوان نخستین جایزه ریاست جمهوری آمریکا به شرکت های مفتخر به دستاوردهای ممتاز در زمینه رابطه کارکنان، جامعه اعطا می کند. امید می رود که این جایزه روش هایی را در سازمان ها برای پشتیبانی از کارمندان و انجمن ها و بهبود عملکرد کسب وکار برانگیزد.

     

    اصول محوری جایزه ران برون

    برای اینکه یک سازمان شایسته این جایزه دانسته شود، باید موارد زیر را داشته باشد:

    • مدیریت عالی باید به شهروندی شرکتی تعهد نشان دهد.

    • شهروندی شرکتی باید یک ارزش مشترک در این سازمان باشد و بتوان آن را در تمامی سطوح سازمان دید.

    • شهروندی شرکتی باید در یک استراتژی کسب وکار موفق گنجانده شود.

     

    معیارهای کلیدی

    برنامه هایی که شایسته این جایزه خواهند بود باید:

    • در سطح بهترین تجارب باشند - یعنی مشخص، نوآورانه و اثربخش باشند.

    • تاثیری چشمگیر و سنجیدنی بر افرادی که قرار است به آنها خدمت ارائه کند داشته باشد.

    • ظرفیت گسترده ای برای سودرسانی اجتماعی و اقتصادی به جامعه آمریکا داشته باشد.

    • در درون محیط کسب وکار و ماموریت خود پایدار و موجه باشد.

    • با سایر سازمان ها و انجمن ها سازگار باشد.

     

    جایزه مجله CRO

    مجله اخلاق کسب وکار که امروزهCRO (Corporate Responcibility officer)r خوانده می شود، فهرست سالانه جوایز شهروندی شرکتی خود را منتشر می کند. برخی از شرکت های برنده این جایزه عبارتند از: گرین مونتن کافی روسترز، ادونست ماکرو دیوایسز، نایک، موتورولاو اینتل. برخی از معیارهای این جایزه به قرار زیرند:


    برندگانی که شایسته جایزه CRO دانسته می شوند باید:


    • در زمینه فعالیت خود پیشرو باشند و راه اخلاقی را به دیگر سازمان ها نشان دهند.

    • برنامه ها یا طرح هایی را در مسوولیت اجتماعی داشته باشند که نشان دهنده صداقت و طراوت پایدار باشد و به اعماق سازمان نفوذ کرده باشد.

    • حضور چشمگیری در صحنه کشوری و جهانی داشته باشند؛ به نحوی که رفتار اخلاقی شان پیام وسیعی را منتقل سازد.

    • دست کم در یکی از نواحی مسوولیت اجتماعی ممتاز باشند؛ هرچند که در زمینه های دیگر نیز باید نمونه باشند.

    • در سال اخیر سودآور بوده یا تاریخچه قدرتمندی در زمینه سودآوری سالم داشته باشند.

    • منابع در دفتر روزنامه موجود است.



    صفحات داخلی| علمی
    نام منبع: بنیاد توسعه کارآفرینی زنان و جوانان
    شماره مطلب: 2383
    دفعات دیده شده: 2039 | آخرین مشاهده: 10 ساعت پیش
مرتبط
  • مقالات مرتبط با کارآفرینی


    برجسته ترین مهارت های مدیریتیطرز فکر نوآورانه و تحقق ایده هامزایای کارآفرینی چیست؟ بررسی مفهوم کارآفرینی اجتماعیتکنولوژی فکر، خلاقیت و نوآوری در سازمانتصمیم گیری در مدیریتچرا جوانان از کارآفرینی می ترسند؟14 اشتباه فاحش مدیریتپرسشی که کارآفرینان باید از خود بپرسند.ده …
    صفحات داخلی | اجتماعی | دوشنبه 29 اردیبهشت 1393
  • گفتگویی واقعا خواندنی با سه بانوی موفق کارآفرین؛ فاطمه مقیمی، مریم سلطانی و مریم نصیری

    گفتگویی واقعا خواندنی با سه بانوی موفق کارآفرین؛ فاطمه مقیمی، مریم سلطانی و مریم نصیری
    علاوه بر خانم مهندس سیده فاطمه مقیمی همیشه موفق، دو کارآفرین و بازرگان موفق را هم انتخاب کردیم تا راز موفقیت آن ها را در کنار هم بررسی کنیم و البته بحث کار و کارآفرینی زنان را. •    ما با سه کار آفرین زن صحبت می کنیم و شاید بد نباشد که با همین عبارت شروع کنیم: …
    صفحات داخلی | اجتماعی | شنبه 20 اردیبهشت 1393
  • آزاده داننده: مدیرعامل شرکت فن آوران اطلاعات بهاران


    گام های نخستین در مشاوره مدیریت ومهندسی سیستم در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات با گذر از بیست سال تجربه در حوزه IT عزم آن جزم کرد تا آغازگر کسب و کاری نو در حوزه فن آوری اطلاعات و ارتباطات باشد. آغازگر خدمات مشاوره مدیریت و مهندسی سیستم با همه چالش های پیش رو آزاده داننده  …
    صفحات داخلی | اجتماعی | دوشنبه 14 اسفند 1391
  • آموزش فنی و حرفه ای در کشور ایتالیا


    ایتالیا در منتهی الیه جنوب اروپا قرار دارد این کشور که جزایر متعددی از هر سو آن محاط می کند، در نهایت به سواحل آفریقا محدود می شود،جغرافیای ایتالیا در ارتباط تنگاتنگی با حوزه های فرهنگی و نژادی جهان (از جمله نئو لاتین ها ،ژرمن ها و اسلاو بالکان)و به همین نسبت کشور های …
    مقاله | علمی | شنبه 22 مهر 1391
  • آموزش فنی و حرفه ای در کشور ایتالیا


    ایتالیا در منتهی الیه جنوب اروپا قرار دارد این کشور که جزایر متعددی از هر سو آن محاط می کند، در نهایت به سواحل آفریقا محدود می شود،جغرافیای ایتالیا در ارتباط تنگاتنگی با حوزه های فرهنگی و نژادی جهان (از جمله نئو لاتین ها ،ژرمن ها و اسلاو بالکان)و به همین نسبت کشور های آفریقای …
    مقاله | اجتماعی | چهارشنبه 1 شهریور 1391